Door Aart Dooijes

De inkoopreis naar Indonesië begint vanaf Schiphol.

Ik geniet van een dubbele espresso. Na een paar “hubs” via Singapore en Surabaya in Jember geland op het kleine vliegveldje midden tussen de rijst en tabaksvelden. De tropische geuren en de vochtige warmte komen je tegemoet bij het uitstappen. Dit is het gebied op Oost Java voor de Besuki- tabak. Frank Goedhart, tabaksmakelaar, vergezelt me op deze reis.

De cultuur voor sigarentabak is meer dan 150 jaar geleden door Nederlanders op Java gestart. Ik bezoek de diverse bedrijven, de zogenaamde exporteurs, die nauw samenwerken met de lokale boeren.  Zij verzorgen voor de boeren de voor-financiering d.m.v. levering van zaad of zaailingen, kunstmest en begeleiding door deskundige agronomen.

Vooral de na-oogst van de tabak is belangrijk. Deze wordt in augustus en september aangeplant en na ongeveer 2 maanden geoogst. De blaadjes worden stuk voor stuk naar rijpheid geplukt en aan stokken geregen om vervolgens 2 tot 3 weken in droogschuren te worden opgehangen om te drogen.Daarna gaan de boeren met de tabak naar de exporteurs en worden ze betaald. Vervolgens laat men de tabak voor enige maanden op grote fermentatiestapels fermenteren. Door het vocht en de druk ontstaat warmte/broei. De temperatuur binnen de stapels wordt dagelijks gemeten. Bij een temperatuur rond de 50 graden worden stapels gekeerd. Het bovenste naar onder en onderste naar boven. Het binnenste naar buiten en omgekeerd, totdat de temperatuursgrens wordt bereikt. Dan begint het ritueel weer opnieuw en wel zolang totdat de temperatuur niet meer oploopt en de tabak is uitgefermenteerd en de kleur en geur van de tabak optimaal is. De tabak wordt gesorteerd in Besuki dekblad, omblad en binnengoed. In grote lijnen zijn de lichte kleuren voor het dekblad, de meer  kastanjebruine kleuren voor het omblad en wat overblijft is binnengoed. De binnenblaadjes zijn te klein, te stuk, te gevlekt om als dek- of omblad te dienen. Na deze eerste sortatie volgen nog meerdere sortaties om een zo goed mogelijk te kwaliteit te verkrijgen. Dit al naar gelang de eisen van de klant. Tabaksblaadjes gaan vaak tientallen keren door de vingers van de dames. De massa-fabrikant stelt andere eisen aan de tabak dan een kwaliteitsfabrikant. De prijs is er dan ook naar. Helaas zijn de laatste tientallen jaren veel kwaliteitsfabrikanten en fabriekjes verdwenen of opgekocht door grotere, wat meestal niet ten goede komt aan de kwaliteit. Uiteraard  heeft dit ook weer z’n weerslag op de tabaksproducerende gebieden. Mede door deze grootschaligheid is er helaas steeds minder interesse bij boeren en exporteurs om de echte Besuki na- oogst te maken.

Tijdens ons verblijf van 5 dagen zijn we te gast bij PT Mayansari. Reinder Hartmans voert daar de scepter. De Mayansari Gudang ligt aan de rand van Jember, prachtig gelegen met uitzicht over de rijstvelden, de bergen en vulkanen. Er zijn 6 sfeervolle gastenverblijven en een grote gemeenschappelijke ruimte met veranda waar wordt gekookt, ontbeten, gegeten, gedronken en natuurlijk uitvoerig de oogst en ontwikkelingen in de markt besproken.

Een Gudang is de plaats waar de tabak wordt ontvangen, gefermenteerd, gesorteerd en in balen van 100 kilo wordt verpakt. Daarnaast is hier het kantoor voor de administratie en vanuit deze plek organiseert men de verschepingen. Een van de onderwerpen van gesprek was het vinden van uniform omblad, een probleem wat al jarenlang aan de orde is. PT Mayansari heeft vorig jaar in samenwerking met plaatselijke boeren enige hectare aangeplant in het noordelijk gebied aan de voet van de bergen. Tijdens ons bezoek konden we de eerste resultaten bekijken en roken. Hoewel de tabak nog niet 100% klaar was, deed ze me denken aan lang vervlogen tijden, karakter en smaakvol met een mooi  zoetje en aromatisch in de neus.

Van de 5 exporteurs die we hebben bezocht, kregen we een goede indruk van de oogst 2015-2016. De beste oogst in jaren. Jammer genoeg heeft de vulkaanuitbarsting in juli 2015 letterlijk veel roet in het eten gestrooid. Dikke lagen stof op de planten hebben veel schade gebracht aan de vroege aanplant.

De zo belangrijke na-oogst heeft gelukkig weinig tot geen schade ondervonden.

Van de monsters tabak, die we hebben gezien in de afgelopen dagen hebben we een selectie gemaakt. Deze zullen worden opgestuurd naar Kampen zodra de tabak 100% klaar is. Van alle monsters worden sigaren gemaakt en door ons rookpanel zorgvuldig  getest. Bij goedkeuring wordt de order geplaatst en hebben we onze tabaksvoorraad voor enige jaren weer aangevuld.

Share this post

comments (0)

No comments at this moment